Sürücüler, UPS'ler, doğrultucular ve LED aydınlatma şebekeye 5., 7., 11. ve 13. harmonik akımları basar. Kondansatörün empedansı frekans yükseldikçe düştüğü için bu akımların büyük kısmı kompanzasyon panosuna akar.

 

Asıl tehlike rezonanstır. Kondansatör bankı trafo endüktansıyla birlikte paralel bir rezonans devresi kurar. Rezonans frekansı bir harmoniğe denk gelirse akım ve gerilim kat kat büyür; sonuç şişen kondansatörler, atan sigortalar, ısınan kontaktörler ve bozulan reaktif orandır. Harmonik filtre reaktörü bu rezonansı güvenli bir frekansa çekerek sorunu kökünden çözer.

 

Detuned (Bloke) Filtre Nedir?

Detuned filtrede her kondansatör kademesine seri bir reaktör eklenir. Reaktörün yüzdesi (p), reaktör reaktansının kondansatör reaktansına oranıdır: p = XL / XC. Ayar frekansı fr = fn / √p formülüyle bulunur.

50 Hz şebekede %7 reaktör, ayar frekansını yaklaşık 189 Hz'e (3,78. harmonik) çeker. Bu frekansın üstünde LC kol endüktif davranır; 5. ve üstü harmoniklerle rezonansa giremez. Amaç harmoniği tamamen yutmak değil, kondansatörü korumaktır.

 

%5,67, %7 ve %14: Hangisi Ne Zaman?

Türkiye'deki sanayi tesislerinin çoğunda doğru tercih %7'dir. 3. harmonik baskınsa %14 seçilir. %5,67 yalnızca ölçümle doğrulanmış özel durumlarda kullanılır.

• %5,67 reaktör: ayar frekansı 210 Hz (4,2. harmonik), kondansatör gerilimi ×1,06 (≈424 V), 440 V kondansatör. Baskın 5. harmonik olan, 3. harmoniğin bulunmadığı tesisler.

• %7 reaktör: ayar frekansı 189 Hz (3,78. harmonik), kondansatör gerilimi ×1,075 (≈430 V), 440 V kondansatör. Sürücü, UPS ve karma yüklü genel sanayi; en yaygın seçim.

• %14 reaktör: ayar frekansı 134 Hz (2,67. harmonik), kondansatör gerilimi ×1,16 (≈465 V), 480–525 V kondansatör. Belirgin 3. harmonik olan ofis, AVM, hastane, yoğun LED ve tek fazlı yükler.

Kondansatör gerilim artışı 1/(1−p) ile hesaplanır. Bu nedenle reaktörlü panoda kondansatör anma gerilimi şebeke geriliminden mutlaka yüksek seçilmelidir.

 

Doğru Reaktörü 5 Adımda Seçin

• 1. Ölçüm yapın: Ana panoda en az bir haftalık güç kalitesi ölçümü alın; THD değerlerini ve harmonik spektrumunu kaydedin.

• 2. Baskın harmoniği bulun: 3. harmonik akımı belirginse %14, değilse %7 ile başlayın.

• 3. Trafo ve mevcut kondansatörleri kontrol edin: Trafo gücü, kısa devre gerilimi (uk) ve bank gücüyle rezonans frekansını hesaplayın.

• 4. Kondansatör gerilimini belirleyin: Reaktör yüzdesine göre 440 V, 480 V veya 525 V kondansatör seçin; kVAr değerini gerçek çıkışa göre hesaplayın.

• 5. Reaktörü kademeye göre eşleştirin: Reaktör akımı, lineerlik ve sıcaklık sınıfı kondansatörle uyumlu olmalı; IEC 60076-6'ya uygun reaktör kullanın.

 

Sık Yapılan Hatalar

• 400 V kondansatörün önüne sadece reaktör eklemek: kondansatör aşırı gerilimde çalışır ve ömrü kısalır.

• Aynı bara üzerinde reaktörlü ve reaktörsüz kademeyi karıştırmak: reaktörsüz kademe yeni bir rezonans noktası oluşturur.

• Kondansatör gücünü etiket değerinden okumak: 440 V etiketli kondansatör 400 V'ta daha düşük kVAr verir.

• Ölçüm yapmadan yüzde seçmek: 3. harmonik olan bir tesiste %7 reaktör aşırı ısınır.

• Havalandırmayı ihmal etmek: fan ve termostat olmadan kondansatör ömrü ciddi biçimde düşer.

 

Sık Sorulan Sorular

%7 reaktör harmonikleri tamamen yok eder mi? Hayır. Detuned filtre öncelikle kondansatörü korur ve rezonansı engeller. IEEE 519 limitlerini karşılamak gerekiyorsa ayarlı filtre veya aktif harmonik filtre (AHF) gerekir.

Mevcut panoma reaktör ekleyebilir miyim? Genellikle kondansatörlerin de daha yüksek gerilimli olanlarla değişmesi gerekir; pano hacmi ve havalandırma da kontrol edilmelidir.

Hangi yüzdeyi seçeceğimi nasıl bilirim? En güvenli yol bir haftalık güç kalitesi ölçümüdür. Sonuca göre reaktör, kondansatör ve kademe yapısı birlikte belirlenir.

 

Enersolix ile Doğru Seçim

Enersolix; güç kalitesi ölçümü, reaktör ve kondansatör seçimi ve harmonik filtreli kompanzasyon panosu imalatını tek elden sunar. Projeniz için İletişim sayfamızdan teklif isteyin veya +90 533 198 41 75 numaralı hattı arayın.